Монголын кино урлагийн түүх тэртээ 1936 оноос Монгол кино үйлдвэрийн "Норжмаагийн зам", "Монгол хүү", "Цогт тайж" зэрэг бүтээлүүдээр эхэлж, түүнээс хойш 2024 он хүртэл тус үйлдвэр нийт 199 киног олны хүртээл болгожээ.
📜 Энэ удаад Монголын Кино Урлагийн Зөвлөл болон ЮНЕСКО-н хамтран гаргасан Монголын кино үйлдвэрлэлийн салбарын талаарх тайланд тулгуурлан дотоодын кино үйлдвэрлэл хэр түвшинд явааг хуваалцаж байна.
Төр 🆚 хувь
Монгол Улс ардчилсан тогтолцоонд шилжих хүртэл буюу 1990 он хүртэл цор ганцаар төрийн өмчит Монгол кино үйлдвэр тус салбарыг эзэгнэдэг байсан бол өдгөө 80 гаруй студи, продакшн зах зээлд өрсөлдөж байна. Улмаар 1990-2024 оны хооронд хувийн студи болон продакшн 728 гаруй УСК туурвижээ. Үүний сацуу 9,368 суудал бүхий 15 кино театр, онлайн түгээлтийн 8 платформ, 700 орчим мэргэжилтэн ажиллаж, жилд дунджаар 60 орчим Монгол кино үйлдвэрлэж буй.
💸 Зардал: ЮНЕСКО-н тайланд дурдсанаар, Монголд 1 кино бүтэх төсөв дунджаар ₮100 сая, харин түүхэн болон продакшнуудын хамтарсан хөрөнгө оруулалттай кино ₮200 сая орчимд бүтдэг аж.
🤑 Орлого: Харин нөгөө талд театр, IPTV, ТВ-ийн гэхчлэн боломжит орлогуудыг нь нэгтгэвэл, 1 киноноос дунджаар ₮300–₮400 саяын орлого олох боломжтой байдаг гэнэ.
🍰 Харин бүтцийн хувьд, 99% нь УСК, ердөө 1% хүрэхгүй нь баримтат кино байгаа юм. Магадгүй баримтат кино хийлээ гэхэд үзэх хүн цөөн, зардлаа нөхөх магадлал бага гэх шалтгаанаар тус төрлийн киног барагтаа хийдэггүй байх.
🤔 Бодлого
Цаашлаад, бодлогын түвшинд УИХ 2021 онд Кино урлагийг дэмжих тухай хуулийг баталж, гаднынхан Монголд зураг авалт хийхэд $500,000 дээш хөрөнгө оруулалт хийсэн тохиолдолд 30%-45%-ийн татварын хөнгөлөлт үзүүлэх, мөн хялбаршуулсан К4 визний ангиллыг бий болгож байв. Тус зохицуулалтын ачаар 2024 оны 8-12-р сард Монголын кино урлагийн зөвлөл 6 орны 9 компанид зөвшөөрөл олгож, ₮270 саяын орлого олжээ.
Юутай ч, дотоодын кино урлагийн үйлдвэрлэл нэг үеэ бодвол илүү нээлттэй, гаднын уран бүтээлд монгол жүжигчид тоглодог болж байгаа нь сайшаалтай. Гэсэн ч төсөв, мөнгөнөөс гадна сайн зохиолтой бүтээлүүд ховорхон байдаг нь Монголд кино зохиолоор мэргэшсэн зохиолдч хуруу дарам буюу 6-7 байдагтай холбоотой гэнэ. Чадварлаг хүний нөөцийн асуудал ч хаа сайгүй л тулгамдаж байна даа.
7000-0501
