Монгол Улсад тендер гэдэг үг авлига, хээл хахууль, чанаргүй барилга, цавчих гэдэг ойлголтуудтай бараг ижил утгатай шахам сонсогддог нь нууц биш. Тэгвэл сүүлийн 4 жилд хамгийн их тендер зарлаж, төсвийн хөрөнгийг хамгийн ихээр хөдөлгөсөн төсвийн ерөнхийлөн захирагчдыг харъя.
🤫 "Т"-н цаана нуугдсан асуудал
Эхний 3 байрыг харвал тус бүр 11,000 давсан тендер зарласан байна. Зах зээлийн багтаамж, хүн амын хэрэгцээ талаасаа Боловсрол, Эрчим хүч, Нийслэл 3 хамгийн их ачаалалтай байгаа нь зүй ёсных мэт боловч үүний цаана хяналт, чанарын асуудал бий. 2025 онд л гэхэд төсвийн хөрөнгө оруулалтаар 1,800 гаруй ААН, иргэнтэй ₮4 их наядын гэрээ байгуулсан гэнэ. Хянаж барахаар бага тоо лав биш аж.
📚 1. Боловсрол ба Эрчим хүч: Тендерийн марафон
Өмнөх 4 жилд Боловсролын сайд 11,945 тендер зарласан гэх аварга статистик байгаа ч 2025 онд тус салбарт 39 сургууль, 42 цэцэрлэг, 12 дотуур байр ашиглалтад оржээ. Тооны хувьд чамлахааргүй боловч зарлагдсан мянга мянган тендерийн хажууд ашиглалтад орж буй барилгын хувь хэмжээ дэд бүтэц, төлөвлөлт муу байгааг харуулж байна.
⚡️ Эрчим хүчний салбарын
🚌 2. Нийслэл: Ногоон автобусны хам шинж
Нийслэлийн засаг дарга 11,259 тендер зарласан нь Улаанбаатар хот авлигын хамгийн том уурхай болохыг шууд бусаар гэрчлэх шиг. Задлан харвал чулуун цэцгийн сав худалдан авах гэсэн нэртэй ₮100 саяын тендер байх жишээний.
📦 3. ТӨК: Хар хайрцаг
Төрийн өмчит болон төрийн оролцоотой ААН-үүд бие даан 7,859 тендер зарлажээ. Яамдаас ялгаатай нь ТӨК-иудын тендер олон нийтийн хараа хяналтаас хол, нууц гэрээнүүдээр халхавчлагдах нь элбэг гэдгийг бодит жишээгээр харсан билээ.
❓ 4. Яагаад заавал Хөвсгөл, Төв аймаг гэж?
Хамгийн их анхаарал татаж буй нь орон нутгийн тендерийн хуваарилалт. Хөвсгөл аймаг хамгийн их буюу 7,342, Төв аймаг дараагаар нь 4,961 тендер зарласан байна. Монголд 21 аймаг байхад яагаад энэ 2 аймаг онцгойрч байгаа нь хачин. Төв аймгийн тендер дотор л гэхэд "Хаалт" гэдэг нэртэй ₮115 саяын тендер бий. Юуны хаалт гэдэг нь тодорхойгүй.
Эцэст нь... Эдгээр тендерүүдийн хэд нь амжилттай хэрэгжсэн, хэд нь чанарын шаардлага хангасан, хэдэн компани эдгээр тендерийг дагнан авсныг ил тод гаргамаар байна даа. Ай хорвоо, яагаад бүх зүйл хар төрүүлэм байдаг юм бол доо.