Сүүлийн 15 жил Монголын уул уурхайн бодлогыг ганц тоо дагаж ирсэн гэвэл хэтрүүлэг болохгүй. Тэр тоо нь 34%. Одоо юу өөрчлөгдөв?
📌 34%-иас 60%: Төр бодлогоо сольж байна
Төр стратегийн ордод заавал хувь эзэмших ёстой, тэгж байж иргэдэд өгөөж очно гэсэн ойлголт бодлогын түвшинд ноёрхож ирсэн. Тэгвэл ЗГ энэ логикоос ухарч, өөр загвар сонгож эхэллээ.
📝 Тодруулбал: Өчигдөр 11 цагт ЗГ Эрдэнэтийн үүсмэл орд ашиглагч болон стратегийн ач холбогдолтой нүүрсний ордуудад тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид буюу Ачит Ихт, Энержи Ресурс, Хангад Эксплорейшн, Өсөх зоос зэрэг компаниудтай “ордуудаас олж байгаа ашиг, өгөөжийн ихэнх нь ард түмэнд яаж очих вэ?” гэдэг асуудал дээр эхний тохиролцоонд хүрэв.
🔻 Хувь эзэмшихгүй: Ингэхдээ төр хувь авахын оронд, тухайн ордоос олж буй өгөөжийн дор хаяж 60%-ийг шууд Үндэсний баялгийн санд оруулж, тэр нь иргэдэд очих ёстой гэдэг дээр санал нэгдсэн гэсэн үг.
🤔 Компаниуд яана гэсэн үг вэ?
Дээрх компаниуд тухайн жилд тухайн ордоос иргэдэд ногдох өгөөжийг 60%-д хүргэхгүй бол ашигтай ажилласан эсэхээс үл хамааран борлуулалтын орлогоос нэмэлт АМНАТ төлөх нь. Энэ нь 20 гаруй төрлийн татварын дарамтанд байдаг уул уурхайн салбарын хувьд том дарамт болох эрсдэлтэй.
Тогтворгүй бодлогын эсрэг: Ухаа худагийн жишээ дээр гэхэд 2008 оноос өмнө Ашигт малтмалын тухай хуульд Стратегийн ордын 51% хүртэлх хэсгийг төр эзэмшиж болох заалттай байсан ч 2008 онд ЗГ хэлэлцээр хийж, хуулинд байхгүй 96%-ийг төрд хураан авсан. Энэ тогтворгүй бодлогын эцэст Энержи Ресурс ХХК Ухаа худагийн үлдсэн 4%-д л үйл ажиллагаа явуулж өнгөрсөн хугацаанд ₮3.2 их наядын татвар төлсөн байдаг.
60% болго: Төсвийн ₮10 тутмын ₮3 нь уул уурхайгаас хамаардаг. Харин төсвөөс энэ салбарт оруулж буй хөрөнгө оруулалт гэж байхгүй. Одоо нэмээд ашигтай ч бай ашиггүй ч бай 60%-ийн өгөөжийг тусгаж байгаа нь маш их хөрөнгө оруулалт шаарддаг, эрсдэл өндөртэй уул уурхайн салбарын ААН, компаниудын үйл ажиллагаа, оршин тогтнолд сөргөөр нөлөөлж.
‼️ Үр дүн гарах уу?
Энэ өөрчлөлтийн үр дүнг баялгийн санг хэр оновчтой удирдсанаар, төвлөрсөн хөрөнгийг яаж зарцуулсан бэ гэдгээр хэмжинэ. Одоогийн байдлаар хуримтлалын сангийн хөрөнгийг ипотекийн зээлийн эх үүсвэрт шингээчихсэн байгаа. Тэгэхээр энэ тохиролцоо ЕС-ын хэлдгээр бэлэг болох уу, уул уурхайн компаниудад дарамт болоод дуусах уу гэдэг сонин.
7000-0501
