Олон жил татаасаар гол залгуулж ирсэн эрчим хүчний үнэ тариф салбарын өнөөгийн томоохон асуудал болоод буй. Эрчим хүчний үнийг шууд чөлөөлөх хэцүү, чөлөөлөхгүй байх бүр ч хэцүү болсоор.
Уг нийтлэлээр монгол судлаачдын эрчим хүчний үнийн шинэчлэл өрхийн амьжиргааны зардалд хэрхэн нөлөөлөх боломжтой талаарх судалгааг тоймлолоо.
🤔💭 Эрчим хүчний үнийн хөнгөлөлт хэнд илүү ашигтай вэ?
Эрчим хүчний хөнгөлөлт орлогын зөрүүгүйгээр цэвэр эрчим хүчний хэрэглээнд тулгуурлаж буй. Судалгааны эхний кейсд хэрэв цахилгаан, дулааны хөнгөлөлтийг бүр мөсөн зогсоож, үнийг чөлөөллөө гэхэд, цахилгааны үнэ 61%, халаалтын үнэ 85%, шахмал түлшний үнэ 62% өсөх төлөвтэй байгаа юм. Улмаар эрчим хүчний үнийг хөнгөлөлтгүй болговол өрхийн зардал дунджаар 2.7% өсөх ч, энэ нь бага орлоготой өрхүүдэд 3.4%, өндөр орлоготой өрхүүдэд 1.8% буюу асар зөрүүтэй тусах аж.
1 өрх цахилгаан, дулаанд орлогынхоо дунджаар 7%-ийг зарцуулдаг ч бага орлоготой өрхийн цахилгаан, дулааны зардлын нийтэд эзлэх хувь өндөр орлоготой өрхийнхөөс их.
➕ Үнээ нэмээд явбал яах вэ?
Судалгааны 2 дахь кейсээр ЗГ-ын хэрэгжүүлж буй цахилгааны үнийг бодит өртөгт нь хүртэл үе шаттай нэмэх төлөвлөгөө ч оновчтой шийдэл болж чадахгүй гэж дүгнэжээ. Цахилгааны хөнгөлөлтийг шууд байхгүй болгосонтой харьцуулахад үнийг үе шаттай нэмэх нь бага орлоготой өрхөд учрах санхүүгийн дарамт арай бага байх ч бараа бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний үнэ дагаад нэмэгдэнэ.
Тухайлбал үйлдвэрүүдийн цахилгааны үнэ 30% нэмэгдэхэд, усан хангамж, ариутгах үйлдвэрүүдийн үйлчилгээний үнэ хамгийн их буюу 4.2%, ус, ундаа, тамхины үйлдвэрлэл 1.7% гэхчлэн нэмэгдэх төлөвтэй байгаа юм. Улмаар цахилгааны үнэ нэмэгдсэнээс үүсэх инфляц төвийн цахилгаа, дулаан ашигладаггүй хөдөөгийн айл өрхөд шийтгэл байдлаар тусах боломжтой хэмээжээ.
🤨 Тэгээд яах юм бэ?
Уг судалгааны санал болгож буй шийдэл нь орлогоос хамаарсан шаталсан тариф тогтоох. Одоогийн хэрэглээнд суурилсан шатлалын оронд өрхийн орлого, ядуурлын түвшинг харгалзан зөвхөн бага орлоготой өрхүүдэд хөнгөлөлт олгохын сацуу, орон сууц болон гэр хороолол, хотын төв болон хотын зах, хөдөө орон нутаг гэхчлэн байршлыг нь нарийвчлан хөнгөлөлт тогтоохыг зөвлөжээ.
Уншигчид маань уг судалгааны санал болгож буй шийдэлтэй хэр санал нийлж байна? Цахилгааны үнийг орлогоос хамааран тогтоохыг зөв гэж бодож байна уу, буруу гэж бодож байна уу?
7000-0501
